Szukając odpowiedzi na pytanie, dlaczego ludzie (nie tylko młodzież) sięgają po środki uzależniające, trudno podać jednoznaczną odpowiedź. Powodów jest wiele i niejednokrotnie są one powiązane ze sobą.
W dzisiejszym, szybko zmieniającym się świecie młodzież mierzy się z wieloma wyzwaniami, którym nie zawsze potrafi sprostać. Presja ze strony rówieśników czy potrzeba akceptacji to tylko nieliczne z powodów dla których młodzi ludzie sięgają po środki uzależniające. Nauczyciele i wychowawcy na co dzień mają nie tylko możliwość, ale i obowiązek zwracania uwagi na te sygnały i podejmować działania profilaktycznie, by zapobiegać „pierwszemu wzięciu”.
W literaturze (za: B. Wojnarowska: Używanie substancji psychoaktywnych. W: Zdrowie i szkoła. Red. B. Wojnarowska. Warszawa: PZWL 2000; R. Maxwell: Dzieci, alkohol, narkotyki. Przewodnik dla rodziców. Gdańsk, GWP 2001) odnajdujemy ↓↓↓
Psychologowie najczęściej wskazują, że pierwszą przyczyną jest poszukiwanie nowych, przyjemnych wrażeń, gdyż nastolatek pragnie zaspokoić swoją ciekawość i zdobywać nieznane dotąd doświadczenia. W tej sytuacji środek psychoaktywny taki jak alkohol czy narkotyk staje się „łatwą przyjemnością”, która pozwala poprawić samopoczucie czy poczuć „dreszczyk” emocji.
Drugą przyczyną jest chęć pozbycia się czy zminimalizowania stresu, napięć i problemów. Młodzi ludzie często nie potrafią jeszcze radzić sobie w trudnych sytuacjach więc używki stają się „lekiem na całe zło”, ponieważ pozwalają na chwilę rozluźnić się.
Kolejną, trzecią przyczynę stanowi chęć uzyskania akceptacji w grupie i poczucie bycia częścią danej społeczności. Nastolatek chce „pasować” do wzorca osoby podziwianej w grupie i to niejednokrotnie osiąga – oczywiście pozornie – poprzez efekty jakie uzyskuje stosując środki psychoaktywne. Młodzi ludzie, szczególnie w okresie dorastania, bardzo silnie odczuwają potrzebę przynależności, a jeśli środowisko w którym obracają się promuje używki jako coś „normalnego” lub „fajnego”, istnieje duże ryzyko, że osoba sięgnie po nie tylko po to, by nie zostać odrzuconym.
Świat, który obserwują młode osoby, np. w mediach społecznościowych czy telewizji niejednokrotnie budzi w nich przekonanie, że wszyscy, tylko nie oni, mają świetnych znajomych, w związku z tym kiedy młoda osoba czuje się niepewnie, nie wie, czym wyróżnić się w towarzystwie, bądź obawia się oceny czy odrzucenia, sięga po narkotyki, papierosy, alkohol czy inne substancje. Każda z powyższych trzech grup pokazuje, że używki stają się dla nastolatków środkiem, który łatwo i szybko zaspokaja ich potrzeby.
Z pewnością nie raz zadawałeś/aś sobie pytanie, jak, jako nauczyciel czy wychowawca, chronić dziecko przed sięganiem po używki. Choć szkoła nie zastąpi terapii ani wsparcia rodziny, może być miejscem, gdzie problemy ucznia zostaną zauważone, a niekiedy również rozwiązane.
Poniżej podajemy kilka pomysłów, które należy wdrożyć prowadząc profilaktykę sięgania po środki psychoaktywne (a w konsekwencji często i profilaktykę uzależnień) wśród młodzieży:
Rozmowa, edukacja i pokazywanie przykładu to kluczowe narzędzia do ochrony dziecka przed uzależnieniem. Im wcześniej młody człowiek zrozumie jej szkodliwość, tym zwiększa swoje szanse na uniknięcie negatywnych konsekwencji w przyszłości.
Rozpoznawanie zagrożeń w życiu ucznia wymaga uważności, obserwacji i zaangażowania w relacje z nim. Odpowiednio wczesne zareagowanie na niepokojące sygnały może zapobiec problemom z uzależnieniem.
Nauczycielu, wychowawco!
Pamiętaj, że dziecko często potrzebuje Twojego zainteresowania i zauważenia.
Sprawdź ofertę szkoleń dla nauczycieli z tematów takich jak np.: profilaktyka uzależnień w szkole i poszerz swoje kompetencje, by jak najlepiej pomagać uczniom w przejściu przez trudny czas okresu dorastania – programy zobacz tutaj.
